Turkse meiden liefdesloket

Seksuele vorming

Het doel van het programma seksuele vorming is dat kinderen en jongeren van 0 tot 25 jaar compleet ondersteund worden in hun seksuele vorming. Zodat ze (later) prettige, gewenste, veilige en gelijkwaardige (seksuele) relaties aan kunnen gaan.

Rol van peers, ouders en school bij seksuele vorming

Alle kinderen en jongeren doorlopen een seksuele ontwikkeling. Tijdens deze ontwikkeling vormen ze zich op relationeel en seksueel vlak. Ze spelen hierin zelf een belangrijke rol, maar ook hun omgeving: ouders, leeftijdsgenoten, school, jongerenwerk, kerk/moskee en via internet en andere (social) media. Kortom: it takes a village to raise a child! De seksuele vorming van kinderen en jongeren verloopt in samenspel met de omgeving. Goede ondersteuning van de seksuele vorming, draagt bij aan de preventie van onbedoelde zwangerschap, seksuele grensoverschrijding en soa/hiv.

Wat doet Rutgers binnen het programma seksuele vorming?

Aan ons de taak om kinderen, jongeren, ouders, leeftijdsgenoten en scholen te ondersteunen bij de seksuele vorming. We doen dit via vijf verschillende routes, onderbouwd via onze Theory of Change:

Kinderen en jongeren (online) goede informatie en tools bieden

Omdat jongeren zelf op zoek gaan naar informatie, hebben we samen met Soa Aids Nederland de website sense.info ontwikkeld. Hier kunnen jongeren informatie, games, vlogs en apps vinden over alle vragen die ze maar hebben over seksualiteit en relaties. Bijvoorbeeld over seksuele en genderidentiteit, of verliefd zijn en seks.

Je vindt daar antwoorden op vragen als: Ik ben verliefd en nu? Ben ik al toe aan seks? Hoe gaat de eerste keer? Hoe zorg je dat je het allebei leuk hebt in bed? Hoe kun je je beschermen tegen zwangerschap en soa? Hoe kun je zorgen dat je niet over een grens van de ander gaat? Wat kun je doen als er iemand over jouw grens is gegaan? Waar vindt je hulp?

De website heeft een uitgebreide chatfunctie, met opgeleide professionals achter de chat en is gekoppeld aan de sense spreekuren van GGD’en in heel Nederland. Zo kunnen jongeren op een laagdrempelige manier in contact komen met informatie en hulpverleners, en kunnen ze kiezen voor de vorm die het beste bij hen past (online, e-health, face-to-face-gesprek). Voor kinderen vanaf 10 jaar is er pubergids.nl, met informatie, weetjes, tips en video’s voor jonge kinderen. Ook werken we samen met de Kindertelefoon en Stichting Opvoeden voor deze doelgroep.

Jongeren stimuleren op te komen voor elkaars seksuele rechten als Social Change Agents

In vergelijking met ouders en school, spelen leeftijdsgenoten een steeds grotere rol in het leven van jongeren van 12 tot 25 jaar. In (anoniem) onderzoek geven jongeren aan dat er in hun (sociale) omgeving geen gelijkwaardigheid heerst als het gaat over seksueel plezier, grensoverschrijding en verantwoordelijkheid voor anticonceptie en veilige seks. Zo ‘hoort’ een meisje terughoudend te zijn en de grens aan te geven (bijvoorbeeld geen condooms bij zich te dragen), en een jongen ‘hoort’ te pushen en veel seksuele ervaring te hebben.

Dit soort normen brengen grote risico’s voor seksueel geweld en onveilige seks met zich mee. En dat terwijl veel jongeren zich ongemakkelijk voelen bij dit soort uitspraken en het er niet mee eens zijn. Tegelijkertijd vinden jongeren het lastig om zich binnen een (gesloten) peer-groep uit te spreken. Rolmodellen kunnen jongeren helpen zich wel uit te spreken. De Social Change Agents laten zien hoe dat kan en stellen zich hier zelf voor.

Ouders en opvoeders (online) goede informatie bieden

Ouders en opvoeders spelen een belangrijke rol in de seksuele opvoeding van hun kinderen. Wij helpen hen om de gesprekken hierover met hun kinderen aan te gaan. We bieden online informatie, tips en tools via opvoeden.nl aan ouders, Centra voor Jeugd en Gezin en de Jeugdgezondheidszorg. Ook bieden we opvoedingsondersteuning via de Gezonde Kinderopvang en Opgroeien met Liefde.

Scholen ondersteunen met leerlijnen, informatie, tools en deskundigheidsbevordering

Ook scholen spelen een belangrijke rol bij de seksuele vorming van een kind. Omdat elke leerling nu eenmaal een groot deel van de tijd en dus ook ontwikkeling op school doorloopt. Daarbij hebben scholen sinds 2012 ook een wettelijke taak om seksuele vorming aan hun leerlingen aan te bieden. Door vanaf de basisschool relationele en seksuele vorming te geven, raken kinderen vertrouwd met het thema. Ze durven dan vaak eerder vragen te stellen over relaties en seksualiteit, ook als ze problemen ervaren. Daarbij laat onderzoek zijn dat goede seksuele vorming in de schoolcarrière van een leerling. Het draagt bij aan respectvolle omgang met seksuele diversiteit, het geeft zelfvertrouwen en helpt problemen als onbedoelde zwangerschap, soa/hiv en seksuele grensoverschrijding te voorkomen.

Jongeren geven in onderzoek aan dat zij onderwerpen als seksuele en genderdiversiteit, online seksualiteit, seksuele gevoelens en plezier nog vaak missen in lessen op school. We stimuleren scholen om ook deze (en andere) onderwerpen te includeren en complete seksuele vorming te bieden. Onder andere door de Week van de Lentekriebels (basisonderwijs en speciaal onderwijs) en Week van de Liefde (voortgezet (speciaal) onderwijs en MBO). We bieden online informatie en ondersteuning via seksuelevorming.nl. Daarnaast ondersteunen wij GGD-en in hun informatievoorziening en training aan scholen. Hierin hebben een veilig en uitdagend pedagogisch leerklimaat, signalering van problemen en ouderbetrokkenheid een plek (Gezonde School).

Tot slot ontwikkelen we zelf lesmaterialen voor scholen, waar bovenstaande thema’s aan bod komen. Zo hebben we 'Kriebels in je buik' voor het basisonderwijs en samen met Soa Aids Nederland 'Lang Leve de Liefde' voor het voortgezet onderwijs.

Politici en beleidsmakers informeren over randvoorwaarden, handhaving en monitoring met betrekking tot seksuele vorming

Politici en beleidsmaker zijn verantwoordelijk voor het creëren van de randvoorwaarden voor complete structurele seksuele vorming en de handhaving en monitoring hiervan. Seksuele vorming is geen officieel vakgebied, zoals bijvoorbeeld Nederlands of Wiskunde. Dat zorgt ervoor dat de kwaliteit van het onderwijs niet direct geborgd is, binnen een vakgroep of opleiding voor leerkrachten basisonderwijs en docenten voortgezet onderwijs.

Al in 2016 concludeerde de Inspectie van Onderwijs dat het onderwijsaanbod op seksuele vorming weinig doelgericht en leraar afhankelijk is en bovendien niet geborgd in een doorlopende leerlijn. In 2020 concludeert de Inspectie dat een deel van de scholen onvoldoende zorgt dat basiswaarden als verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid en afwijzen van discriminatie actief worden bevorderd. Om te zorgen dat de school een veilige omgeving is voor iedereen pleit Rutgers - alleen en in samenwerking met anderen – bij politici en beleidsmakers voor.

Meer informatie