Preventie tienerzwangerschappen

Rutgers, Soa Aids Nederland en Fiom werken samen in het programma 'Impulsproject preventie ongewenste tienerzwangerschap en begeleiding tienermoeders' (Ipot). Hierin bekijken we welke leemtes er zijn in de preventie van en begeleiding bij tienerzwangerschappen, en hoe we bestaande activiteiten en middelen kunnen bundelen en implementeren.

In het vierjarige programma Ipot werken we gezamenlijk aan:

  1. Kennisopbouw, verspreiding van kennis en monitoring activiteiten
  2. Versterking van bestaande interventies in onderwijs en zorg
  3. Verbetering van online informatie en hulp voor tieners
  4. Ondersteuning van professionals en versterking van gemeentelijk beleid

Ik denk als ik niet zo’n chaotische omgeving had, dat ik strikter mijn pil slikte en dat ik minder bezig was met vluchten en drinken en dat soort dingen. Ik denk vooral de chaos heeft heel veel invloed gehad. Gewoon geen structuur thuis en dat soort dingen.

 
Uit interviewonderzoek 'In één klap volwassen'

1. Verbetering van kennis

In 2014 zijn we gestart met een programmeringsstudie om risicofactoren, -gedragingen en risicogroepen bij onbedoelde tienerzwangerschap in kaart te brengen. Hiervoor zijn literatuurstudies gedaan en gesprekken gevoerd met professionals. Aanvullend hebben we twee kwalitatieve onderzoeken uitgevoerd onder meiden die voor hun 20e onbedoeld zwanger werden. Hierbij is expliciet gekeken naar contextuele factoren, verschillende levenslopen richting tienerzwangerschap en de ervaringen van tieners met keuzehulp en ondersteuning. Voor het eerste kwalitatieve onderzoek zijn 46 interviews gehouden met jonge Nederlandse, Surinaamse en Antilliaanse vrouwen en 18 professionals. Het rapport ‘In één klap volwassen’ verscheen in 2015. Voor het tweede onderzoek zijn met 18 jonge vrouwen met een licht verstandelijke beperking interviews gevoerd. Het onderzoeksrapport is in het najaar van 2016 gepubliceerd onder de titel ‘Gewoon gezellig, zo’n buik’.

Mijn vriendje zei: ‘Nou, zullen we het maar gewoon proberen?’ Die was dan zelf al wel eerder seksueel actief geweest, dus die had er ook wat meer verstand van. Nou ja, ik zat er al langer over te denken, dus waarom niet? Ik ben wel nieuwsgierig, hoe werkt dat nou. Ik kan niet zeggen dat ik heel erg seksueel was, maar ik was wel nieuwsgierig, ja, absoluut. Ik vond het allemaal wel heel interessant. Nou ja, vier maanden later was ik zwanger.

 
Uit interviewonderzoek 'In één klap volwassen'

2. Versterking van interventies

Met nieuwe inzichten uit onderzoek worden goed gebruikte en onderbouwde interventies in het onderwijs verder aangevuld en uitgewerkt. Hierbij gaat extra aandacht uit naar passende anticonceptie, effectief anticonceptiegebruik, kinderwens, jong ouderschap, besluitvorming en keuzehulp bij onbedoelde zwangerschap en hulp bij tienerouderschap. Op stapel staan:

  • een aanvullend lespakket Lang Leve de Liefde op deze thema's voor bovenbouw praktijkonderwijs en vmbo
  • het aanpassen van het lespakket Lang Leve de Liefde voor voortgezet speciaal onderwijs.
  • de uitbreiding van 2 groepscounselingmodules voor meiden van 16 jaar en ouder. 
  • de aanpassing van 5 modules en de ontwikkeling van 1 nieuwe module Lang Leve de Liefde voor het mbo
  • de aanpassing van het verzuimprotocol bij schooluitval onder zwangere leerlingen en tienermoeders in het mbo (gereedhttps://fiom.nl/producten-en-diensten/publicaties/publicaties-jong-ouderschap)
  • in 4 regio's krijgen mbo’s en GGD'en gerichte ondersteuning en worden interventies uitgetest.

Je voelt je gewoon niet meer thuis. Je hebt geen plekje waar je thuis kunt komen en dat voelt zo rot, dat je je nergens gewoon beschermd voelt, zelfs op je eigen kamer, dat ze dan nog gewoon weer bij je komen. Ja, je schoolprestaties gaan weer achteruit. Ja, eigenlijk alles.

Uit interview onderzoek 'In één klap volwassen'

3. Verbetering van online informatie

Sense.info is een betrouwbaar en goed bezocht online kanaal voor jongeren van 12 tot 25 jaar. We gaan de informatie rond preventie tienerzwangerschap en keuzehulp verbeteren:

  • meer informatie over anticonceptie, anticonceptiegebruik, kinderwens en keuzehulp bij ongewenste zwangerschap met links naar Tienermoeders.nl en Zwangerwatnu.nl
  • uitbreiding van ervaringsverhalen van jongeren met interactieve tools
  • filmpjes op YouTube met inzet van vloggers en een anticonceptiedeskundige over anticonceptiemethoden (gereed, zie de Britt Talks: https://www.sense.info/condoom-pil-en-meer/britt-talk-over-anticonceptie)
  • Uitbreiding van de educatieve online game CanYouFixit.nl met 4 filmpjes over anticonceptie en wat te doen bij onveilige seks en onbedoelde zwangerschap.(gereed)

Voor Nederlandse jongeren met een Turkse, Marokkaanse of Antilliaanse achtergrond zijn er websites met informatie over relaties en seksualiteit: Maroc.nl, Geentaboes.Marokko.nl, Geentaboes.Hababam.nl en LoveNsex binnen Kitatin.com. Hierop gaan we meer informatie bieden hoe je een onbedoelde zwangerschap kunt voorkomen:

  • aanvullende informatie over anticonceptie
  • meer ervaringsverhalen over anticonceptiekeuze en -gebruik, met links naar tienermoeders.nl en zwangerwatnu.nl 

4. Ondersteuning van professionals en versterking van gemeentelijk beleid

Professionals in de eerstelijnszorg spelen een cruciale rol in de anticonceptiecounseling, keuzehulp en abortushulpverlening en daarmee in de preventie van ongewenste zwangerschap en het voorkomen van (herhaalde) abortus. Hen bieden we:  

  • e-learning modules en workshops over passende anticonceptie keuze, keuzehulp en besluitvorming bij onbedoelde zwangerschap in 2017 (zie de e-learning over anticonceptie in de Digitale Leerweken).
  • workshop gespreksvoering bij onbedoelde zwangerschap voor verloskundigen en abortusverpleegkundigen (fiom.nl).
  • informatie en tools over anticonceptie, uitstel kinderwens en jong ouderschap voor de eerstelijnszorg (fiom.nl en seksindepraktijk.nl).

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor lokaal beleid gericht op de preventie van tienerzwangerschappen. We selecteren 4 regio’s waar tienermoederschap of onbedoelde zwangerschap verhoudingsgewijs meer voorkomt dan in andere regio’s. Samen met lokale partners krijgt lokaal beleid hier een extra impuls.Tevens halen we good practices op. De activiteiten binnen dit programma worden afgestemd met programma Jooz (taskforce JSO en Siriz).

Ik wil gewoon niet die tienermoeder worden die op het schoolplein staat, weet je, in haar trainingspak en die over tien jaar nog steeds op dat schoolplein staat en wat heb je gedaan in je leven? Ja, niks, weet je. Dus ja, dat heeft best wel veel invloed op mij gehad.>

Uit interview onderzoek 'In één klap volwassen'

Meer informatie