man leest krant
| Auteur: Yuri Ohlrichs | Functie: consultant/trainer

Blog: Lessen uit Neverland

Heeft Michael Jackson zich schuldig gemaakt aan seksueel misbruik van kinderen? Bijna tien jaar na zijn dood is dit lastig te bewijzen. De indringende documentaire Leaving Neverland liet er afgelopen vrijdag geen twijfel over bestaan. Maar over die schuldvraag… daar willen we het eigenlijk niet over hebben. In deze blog reflecteert seksuoloog Yuri Ohlrichs van Rutgers op het mechanisme van seksueel misbruik aan de hand van 23 songtitels van Jackson.

Leaving Neverland biedt veel belangrijker inzichten dan het vermeende verborgen criminele gedrag van Jackson. Nog meer dan het beantwoorden van de 'schuldvraag' belicht de documentaire alle factoren die seksueel grensoverschrijdend gedrag mogelijk maken: nabijheid, macht en vertrouwen. Factoren die een rol spelen bij zowel ongewenste aanrakingen op de dansvloer als seksueel misbruik van minderjarige kinderen. In onze trainingsprogramma’s, zoals Ken je grens, Make a Move en Girls’ Talk, worden deze allemaal behandeld. Toen ik jaren geleden namens Rutgers taakstraffen uitvoerde, waren deze factoren elke keer weer een centraal gespreksthema. 

Bizar genoeg leent Jackson’s artistieke erfenis zich uitstekend voor een muzikale illustratie van het seksueel misbruikproces zoals dat in de documentaire wordt beschreven. Leaving Neverland in 23 songtitels… 

Wanna be starting something 

Jackson ontmoet de twee hoofdpersonen uit de documentaire als de jongens 8 jaar jong zijn. 

Just good friends 

Jackson nodigt de jongens uit op zijn enorme landgoed vol pretparken en ander speelgoed. Hij overlaadt hen en hun ouders met eten, drinken, cadeaus en neemt ze over de hele wereld mee naar zijn concerten. Ze dansen met hem op het podium voor uitzinnig publiek. 

The way you make me feel / I just can’t stop loving you/ Another part of me/ P.Y.T (Pretty Young Thing) 

Jackson vertelt de jongens dat zij de vrienden zijn die hij altijd heeft gemist. Zij en hun ouders zijn de enige die hem begrijpen en het gezinsgevoel compenseren dat Jackson nooit had. God heeft hen bij elkaar gebracht. Vol bewondering en uiterst complimenteus stimuleert Jackson de dans-, fotogenieke en andere talenten van de jongens. Later zou hij hun studiekeuzes sturen en financieren. 

Tot zover de “grooming”: (heel) dicht bij de toekomstige slachtoffers zijn, hun vertrouwen wekken en ook dat van iedereen die voor hen belangrijk is, de jongens behoedzaam isoleren van hun omgeving. Bekijk je dit gedrag volgens genoemde Rutgers interventies, dan springt het licht al snel op oranje. Snel daarna worden alle seinen dieprood. Volgens het vlaggensysteem krijgt het gedrag van Jackson en zijn vriendjes zonder uitzondering de Zwarte Vlag. 

Dirty Diana/ Baby be mine/ Give in to me /Rock with you/Get on the floor/In the closet/Is it scary/ Dangerous/Don’t stop ‘til you get enough/ Thriller /Bad/Smooth Criminal/

Als de jongens bij Jackson logeren, delen ze een enorm bed in zijn slaapkamer vol speelgoed en ander leuks. Soms slaapt hun moeder in de kamer ernaast. De ouders hebben alle vertrouwen in de goede bedoelingen van Jackson. Pas als een moeder iets zegt dat Jackson niet bevalt, maakt hij haar – en tegelijkertijd alle andere vrouwen – zwart bij zijn jonge vriendjes: vrouwen zijn volgens hem onbetrouwbaar. 
Stap voor stap zou het contact tussen Jackson en de jongens intiemer zijn geworden. Van kussen en elkaar boven de kleren strelen, gaat het naar tongzoenen, wederzijdse masturbatie en orale seks. De jongens zijn nog (lang) niet geslachtsrijp, laat staan toe aan seksueel contact. Voor deze activiteiten heeft de megaster volgens de documentaire een speciale afsluitbare ‘inloopkast’ op zijn slaapkamer met matrassen op de grond. Later zou Jackson seks met de jongens hebben in alle uithoeken van Neverland, zijn enorme landgoed. 

Beat it/Leave me alone/Gone to soon/Human nature/I can’t help it

Als Jackson andere aantrekkelijke jongetjes leert kennen, kapt hij het contact af met zijn vroegere vriendjes. Alleen als het hem uitkomt, nodigt hij een van hen – inmiddels puber van 15 jaar – weer uit.  Nog steeds verblind van bewondering voor zijn idool en volwassen hartsvriend, gaat de jongen akkoord met alle seksuele voorstellen van Jackson. Wanneer de seks een jongen pijn doet, stopt de superster. 

In een rechtszaak werd Jackson onschuldig verklaard. De jongens  - inmiddels volwassen vaders - die in Leaving Neverland beschreven hoe Jackson hen misbruikte, verzwegen dit toen ze werden verhoord voor die rechtszaak die over een andere jongen ging. Blijkbaar waren de twee uit Leaving Neverland nog steeds overtuigd van zijn goede bedoelingen of gaven ze zichzelf de schuld van dat wat hen is overkomen. Of… verzonnen de jongens hun verhalen over de seks met Jackson, hopend op roem en rijkdom en zijn zij de 'smooth criminals' in dit tragische relaas? 

Honderd procent zeker zullen we dit nooit weten. Maar daar gaat het wat mij betreft ook niet om. Leaving Neverland verduidelijkt hoe seksueel misbruik kan gebeuren. Dat de dader een vertrouwd gezicht is, soms je beste vriend, heel soms een mega-super ster die door miljoenen wordt aanbeden. Leaving Neverland geeft dit inzicht en lijkt mij zeer bruikbaar lesmateriaal seksuele weerbaarheid. 

Om dezelfde – en veel meer redenen – blijf ik Jacksons’ muziek gewoon beluisteren. Leaving Neverland geeft een wrange, nieuwe dimensie die mij er nu en later aan herinnert dat daders van seksueel misbruik heel veel gezichten hebben. 

Yuri Ohlrichs
Yuri Ohlrichs consultant/trainer

Reacties