man leest krant

Afbreking zwangerschap via huisarts is geen ‘gemaksabortus’. Reactie op de column Jutta Chorus in NRC, 27 februari 2018.

Een echo, een gesprekje, dan de abortuspil. Jutta Chorus sprak met huisarts Van het Zandt over het afbreken van vroege zwangerschappen via de huisarts (column NRC, 27 februari). Chorus koos een huisarts die weigert mee te werken aan ‘consumptieve abortussen’, waarmee zij bedoelt dat vrouwen gemakshalve een abortus laten doen in plaats van een voorbehoedsmiddel te gebruiken. Met het perspectief van deze ene huisarts doet Chorus geen recht aan de vrouwen (én huisartsen!) die te maken hebben met een ongewenste zwangerschap. Voor veel vrouwen is een zwangerschapsafbreking een noodoplossing in een moeilijke situatie. Kwalijk is ook dat Chorus niet heeft geverifieerd wat de daadwerkelijke kosten zijn van de ‘abortuspil’ en of het klopt wat huisarts Van het Zandt beweert: dat een vroege zwangerschapsafbreking via de huisarts niet vergoed zou worden en daarmee een ‘bezuinigingsmaatregel’ zou zijn.

Jutta Chorus' column 'De dokter en de gemaksabortus', NRC 27 februari 2018

huisarts in gesprek met patiënt (Hollandse Hoogte)

Huisarts moet neutrale keuzehulp bieden

Dat iemand persoonlijk moeite heeft met abortus kan ik de persoon niet kwalijk nemen. Een huisarts hoort echter neutrale hulp en keuzehulp te bieden bij een onbedoelde zwangerschap, zonder vrouwen hierin te veroordelen. Dat vrouwen een abortus zouden laten uitvoeren uit gemakzucht is nogal een boude bewering. Voor veel vrouwen is abortus een ingrijpend besluit dat zeker niet lichtzinnig wordt genomen en niet alle vrouwen vinden het gemakkelijk om anticonceptie goed en tijdig te regelen. Dat dit volgens deze huisarts ‘volwassen mensen zijn die de gevolgen van hun seksleven kunnen overzien maar niet aanvaarden’, is een neerbuigende uitspraak en laat zien dat je (als huisarts!) geen goed begrip hebt van de complexiteit van het voorkomen van een onbedoelde zwangerschap. 

Zwangerschap voorkomen is complex

De meeste mensen hebben vanaf een bepaalde leeftijd met regelmaat, of juist heel onregelmatig, seks. Om niet onbedoeld zwanger te raken is het van belang dat zowel de vrouw als de man goed voorbereid zijn op seksuele contacten. Dat betekent dat je vooraf moet nadenken over welke anticonceptie je wilt gebruiken, tijdig naar de huisarts of gynaecoloog moet gaan voor anticonceptie, goed moet weten hoe je de anticonceptie moet gebruiken (bijvoorbeeld in het geval van de pil: dagelijks slikken en na een stopweek weer op tijd starten), en dit ook daadwerkelijk trouw doen. Als je kiest voor condooms, moet je deze zelf aanschaffen, deze ook op zak hebben én gebruiken op het moment suprême. Bij mannen die geen condooms willen gebruiken moet je als vrouw stevig in je schoenen staan en seks durven en kunnen weigeren. En dan kan er ook nog wel eens iets mis gaan met het condoom. Het is eigenlijk een wonder dat de meeste vrouwen (en mannen) in Nederland anticonceptie wel goed en tijdig gebruiken! Daardoor heeft Nederland nog altijd het laagste aantal abortussen en tienermoeders, iets om trots op te zijn.

Risicogroepen

Laten we dus alsjeblieft niet te hard oordelen over vrouwen die ongewenst zwanger raken en kiezen voor een abortus. Natuurlijk is het van belang dat ze een effectieve methode kiezen en deze ook goed gebruiken. Maar er zijn groepen die dit niet goed voor elkaar krijgen. Die niet weten dat je een pil elke dag moet slikken. Die ten onrechte denken dat ze (nu) niet (meer) vruchtbaar zijn. Twee derde van de vrouwen die een abortus heeft laten uitvoeren zegt wel anticonceptie te hebben gebruikt. De helft daarvan gebruikte de pil en de andere helft condooms. Dan gaat er blijkbaar iets mis; het condoom glijdt af of scheurt, de pil wordt vergeten of niet regelmatig ingenomen. Er zijn ook vrouwen die de voorkeur geven aan niet-hormonale anticonceptie of minder betrouwbare methoden. Bijvoorbeeld afspreken dat de man zich op tijd terugtrekt of de temperatuurmethode. De kosten van anticonceptie kunnen ook een drempel zijn. Voor vrouwen boven de 21 jaar wordt anticonceptie niet vergoed en dan kan een bedrag van 150 euro voor een spiraaltje net het verschil maken. Kortom het verhaal is veel complexer! Betrouwbare anticonceptie op een goede manier gebruiken is de enige waarborg tegen ongewenste zwangerschap of vrouwen moeten rigoureus afzien van seks. Het vergt dus nogal wat van (met name) vrouwen. 

Begeleiding door de huisarts

Huisartsen hebben een belangrijke rol in het begeleiden van vrouwen (én mannen!) bij anticonceptiekeuze en hoe dit goed te gebruiken. Ook om die reden is het een goede zaak als  vrouwen straks voor een vroege zwangerschapsafbreking ook bij de huisarts terecht kunnen. Maar de voornaamste reden van het wetsvoorstel van Groenlinks en PvdA om de ‘abortuspil’ via de huisarts beschikbaar te maken, is dat de huisarts vertrouwd is, deskundig en dichtbij. Veel vrouwen die onbedoeld en ongewenst zwanger zijn geraakt weten al in een vroeg stadium heel zeker dat ze de zwangerschap willen laten afbreken, en wel zo snel mogelijk. Als de nieuwe wet er komt en ook huisartsen een medicijn voor vroege zwangerschapsafbreking kunnen voorschrijven, hebben vrouwen zelf de keuze waar ze naartoe gaan: de huisarts of een abortuskliniek. Er zijn vrouwen die liever naar hun vertrouwde huisarts gaan, en thuis de uitstoting afwachten; anderen zullen kiezen voor medische begeleiding in een abortuskliniek en daar eventueel reis- en wachttijd voor over hebben. 

Geen bezuinigingsmaatregel

Dat het ‘ook nog een bezuinigingsmaatregel zou zijn’, aldus Van het Zandt, is kolder. De kosten voor deze medicatie zullen naar verwachting tussen 15 en 20  euro bedragen. Het consult bij de huisarts en het maken van een echo zijn gratis en vallen in principe binnen de reguliere basiszorg. Aan het verstrekken van de abortuspil zullen zorgvuldige eisen worden gesteld. De huisarts begeleidt vrouwen al bij zaken als anticonceptiekeuze, het maken van een keuze bij onbedoelde of ongewenste zwangerschap en geeft nazorg bij miskraam of na een abortus. Dat er huisartsen zijn die een zwangerschapsafbreking lastig vinden vanwege principiële bezwaren tegen abortus, is niet uit te sluiten. Voor vrouwen is het een weloverwogen keuze die we dienen te respecteren. Anders is het leed niet te overzien. Uiteindelijk gaat het erom dat ieder kind gewenst op de wereld komt.

Ineke van der Vlugt
Programmamanager Anticonceptie en Abortus

 

Reacties