vluchtelingen

Seksuele gezondheid & vluchtelingen

Investeren in de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten van vluchtelingen en statushouders loont. Een goede seksuele gezondheid draagt niet alleen bij aan het welzijn van henzelf, maar ook aan een betere integratie en participatie in de samenleving. In Nederland maar ook in andere landen.

Vluchtelingen zijn extra kwetsbaar. Ook zij hebben recht op informatie over seksuele gezondheid en goede toegang tot anticonceptie, hulp en advies.

 
Ineke van der Vlugt
Programmacoördinator Nederland

Cijfers

In 2015 hebben 56.900 vluchtelingen en nareizigers (in het kader van gezinshereniging) asiel aangevraagd in Nederland. In 2016 waren dit er 31.200. Vier op de tien asielzoekers en bijna twee derde van de nareizende familieleden kwam uit Syrië. Dat blijk uit cijfers van het CBS. In november 2016 verbleven ongeveer 30.000 asielzoekers en statushouders in de opvang (bron: COA). Daarvan kwam 34% uit Syrië, 10% uit Irak, 10% uit Afghanistan, 7% uit Eritrea, 7% uit Iran en 32% uit overige landen. 

Signalen en problemen

Asielzoekers en statushouders zijn soms opgevoed met andere waarden en normen, hebben gebrekkige of onjuiste kennis over het lichaam, seksualiteit, voortplanting, zwangerschap, anticonceptie en soa of missen bepaalde kennis en tools om seksueel gezonde keuzen te maken. Ze lopen hierdoor meer seksuele risico’s. 

  • Meisjes en jonge (alleenstaande) vrouwen zijn extra kwetsbaar voor seksueel misbruik, uitbuiting, ongewenste zwangerschap, abortus, mensenhandel, vrouwelijke genitale verminking en uithuwelijking. 
  • Mannen zijn vooral kwetsbaar voor soa’s, hiv en seksueel geweld. 
  • Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders krijgen te maken met homonegatief gedrag en geweld. 
  • Soms spelen deze problemen al in hun land van herkomst, tijdens hun vlucht, maar ook in Nederland.

Van der Vlugt: “Seksuele activiteit voor het huwelijk is vaak niet toegestaan en homoseksualiteit wordt niet overal geaccepteerd. Ook zijn vluchtelingen vaak nog onbekend met onze omgangsvormen, de wet- en regelgeving en de Nederlandse zorgstructuur. Onze vrije seksuele moraal is voor veel nieuwkomers lastig te begrijpen. Vluchtelingen willen zelf vaak de brug slaan met Nederland en willen integreren en participeren, maar weten vaak niet hoe”. 

Factsheets

Er is soms weinig bekend over de seksuele en reproductieve gezondheid en rechten in landen van herkomst. Hiertoe heeft Rutgers over 5 herkomstlanden van vluchtelingen factsheets gemaakt.

Er zijn factsheets in het Nederlands over SyriëSomalië, Eritrea, Irak en Afghanistan.

En in het Engels: Syria, Somalia, Eritrea, Iraq en Afghanistan

Bekijk de meest actuele cijfers van personen in de opvang van het COA.

Onderzoek onder vluchtelingen

Syrische vluchtelingen in Nederland hebben behoefte aan betrouwbare (online) informatie over seksualiteit. (Daarover meer in dit nieuwsbericht.) Ze staan positief tegenover seksuele voorlichting voor jongeren. De voorlichting moet dan wel stapsgewijs plaatsvinden en goed aansluiten bij de Syrische cultuur en de leeftijd van de kinderen. Dit blijkt onder andere uit het rapport ‘Praten over relaties en (seksuele) gezondheid. Een verkenning onder Syrische vluchtelingen in Nederland’. Het is een weerslag van gesprekken die Rutgers voerde met 46 Syrische vluchtelingen in Nederland, van wie 29 jonge mannen en 17 vrouwen. 

In de 'kennissynthese, gezondheid van nieuwkomende vluchtelingen en indicaties voor zorg, preventie en ondersteuning' (van Pharos) staan de meest voorkomende problemen beschreven rondom seksuele gezondheid (m.n. hoofdstuk 3.6). 

Seksuele voorlichting

Er zijn nog weinig specifieke voorlichtingsmaterialen gericht op asielzoekers en statushouders. De handleiding 'Wijzer in de liefde' wordt in 2017 door Rutgers in samenwerking met GGD GHOR vernieuwd en aangevuld met goede voorbeelden uit de praktijk. Voor kinderen in internationale schakelklassen is er Welkom op school!
Bekijk ook het interventies en materialenoverzicht.

Online informatie over seksualiteit

Op de Belgische website Zanzu.be staat online informatie over seksualiteit in 13 talen voor migranten en niet-Nederlandstaligen. Deze website is ontwikkeld door Sensoa en wordt in 2017 door Rutgers geschikt gemaakt voor de Nederlandse situatie en omgezet in Zanzu.nl.

In samenwerking met GGD GHOR, Gezondheidscentrum Asielzoekers en Soa Aids Nederland zijn er aparte brochures ontwikkeld in 11 talen over anticonceptie en soa en condoomgebruik: 

Er is ook een folder  'Feiten en fabels over het maagdenvlies (alleen te downloaden). Binnenkort verkrijgbaar in een geheel herziene versie. 

Ondersteuning professionals

Op 17 november 2016 heeft Rutgers in samenwerking met GGD GHOR, Gezondheidscentrum Azielzoekers (GCA), Pharos en Soa Aids Nederland een landelijke werkconferentie georganiseerd onder de titel Wat Werkt? Het centrale thema was de seksuele en reproductieve gezondheid van vluchtelingen en statushouders. De conferentie richtte zicht op professionals in zorg en preventie.

U vindt hier een integraal verslag van de landelijke conferentie Wat werkt?

Op seksindepraktijk.nl staat informatie en tips om seksualiteit bespreekbaar te maken met vluchtelingen en migranten. Rutgers biedt ook cultuur-sensitieve scholing en advies op aanvraag.
Zie verder ook artikel Sexual and reproductive health and rights of people on the move

Voor meer informatie kunt u mailen naar: vluchtelingen@rutgers.nl

Interesse in scholing & advies?

Rutgers heeft internationale ervaring met seksuele voorlichting aan uiteenlopende groepen in niet-westerse culturen. Van seksualiteit bij jonge mannen tot participatieve en cultuursensitieve seksuele voorlichting. Heeft u interesse? Neem dan contact met ons op.

vluchtelingen@rutgers.nl