Preventie tienerzwangerschappen

Rutgers, Soa Aids Nederland en Fiom werken samen in een programma om te bekijken welke leemtes er zijn in de preventie van tienerzwangerschappen. Dit doen we onder de noemer 'Impulsproject preventie ongewenste tienerzwangerschap en begeleiding tienermoeders' (IPOT).

Binnen dit driejarig programma, waarvoor we extra middelen kregen van het ministerie van VWS, zetten Rutgers, Soa Aids Nederland en Fiom zich in voor betere preventie van tienerzwangerschappen en abortus. Samen bekijken we welke leemtes er zijn in preventie en begeleiding bij tienerzwangerschappen, en hoe we bestaande activiteiten en middelen kunnen bundelen en beter kunnen implementeren.

In het programma werken we gezamenlijk aan:

  1. Kennisopbouw, verspreiding van kennis en monitoring activiteiten
  2. Versterking van bestaande interventies in onderwijs en zorg
  3. Verbetering van online informatie en hulp voor tieners
  4. Ondersteuning van professionals en versterking van gemeentelijk beleid

Ik denk als ik niet zo’n chaotische omgeving had, dat ik strikter mijn pil slikte en dat ik minder bezig was met vluchten en drinken en dat soort dingen. Ik denk vooral de chaos heeft heel veel invloed gehad. Gewoon geen structuur thuis en dat soort dingen.

1. Verbetering van kennis

In 2014 startte een programmeringsstudie om risicofactoren, -gedragingen en risicogroepen bij onbedoelde tienerzwangerschap in kaart te brengen. Hiervoor zijn literatuurstudies gedaan en gesprekken gevoerd met professionals. Aanvullend zijn twee kwalitatieve onderzoeken uitgevoerd onder meiden die voor hun 20e onbedoeld zwanger werden. Hierbij is expliciet gekeken naar contextuele factoren, verschillende levenslopen richting tienerzwangerschap en de ervaringen van tieners met keuzehulp en ondersteuning. Voor het eerste kwalitatieve onderzoek zijn 46 interviews gehouden met jonge Nederlandse, Surinaamse en Antilliaanse vrouwen en 18 professionals. Het rapport is in 2015 gepubliceerd onder de titel ‘In één klap volwassen’. Voor het tweede onderzoek zijn met 18 jonge vrouwen met een licht verstandelijke beperking interviews gevoerd. Het onderzoeksrapport is in het najaar van 2016 gepubliceerd onder de titel ‘Gewoon gezellig, zo’n buik’.

Mijn vriendje zei: ‘Nou, zullen we het maar gewoon proberen?’ Die was dan zelf al wel eerder seksueel actief geweest, dus die had er ook wat meer verstand van. Nou ja, ik zat er al langer over te denken, dus waarom niet? Ik ben wel nieuwsgierig, hoe werkt dat nou. Ik kan niet zeggen dat ik heel erg seksueel was, maar ik was wel nieuwsgierig, ja, absoluut. Ik vond het allemaal wel heel interessant. Nou ja, vier maanden later was ik zwanger.

2. Versterking van interventies

Met nieuwe inzichten uit onderzoek zijn goed gebruikte en onderbouwde interventies in het onderwijs verder aangevuld en uitgewerkt. Hierbij gaat extra aandacht uit naar passende anticonceptie, effectief anticonceptiegebruik, kinderwens, jong ouderschap, besluitvorming en keuzehulp bij onbedoelde zwangerschap en hulp bij tienerouderschap. 

  • Aanvullend lespakket Lang leve de liefde voor bovenbouw praktijkonderwijs en vmbo.
  • Aanpassing lesmateriaal voor voortgezet speciaal onderwijs.
  • Uitbreiding 2 groepscounseling modules voor meiden 16+. 
  • Aanpassing 5 modules en ontwikkeling 1 nieuwe module Lang Leve de Liefde voor het mbo.
  • Aanpassing verzuimprotocol bij schooluitval onder zwangere leerlingen en tienermoeders in het mbo.
  • Mbo’s en GGD-en in 4 regio’s krijgen gerichte ondersteuning en interventies worden uitgetest.

Je voelt je gewoon niet meer thuis. Je hebt geen plekje waar je thuis kunt komen en dat voelt zo rot, dat je je nergens gewoon beschermd voelt, zelfs op je eigen kamer, dat ze dan nog gewoon weer bij je komen. Ja, je schoolprestaties gaan weer achteruit. Ja, eigenlijk alles.

3. Verbetering van online informatie

Sense.info is een betrouwbaar en goed bezocht online kanaal voor jongeren van 12-25 jaar. Informatie rondom preventie tienerzwangerschap en keuzehulp wordt verbeterd:

  • Aanvulling informatie over anticonceptie, anticonceptie gebruik, kinderwens en keuzehulp bij ongewenste zwangerschap met links naar Tienermoeders.nl en Zwangerwatnu.nl. 
  • Uitbreiding ervaringsverhalen van jongeren met interactieve tools.
  • Filmpjes op YouTube met inzet van vloggers en een anticonceptie deskundige over anticonceptie methoden.
  • Uitbreiding CanYouFixit.nl met 4 filmpjes over anticonceptie en wat te doen bij onveilige seks en onbedoelde zwangerschap.

Voor Nederlandse jongeren met een Turkse, Marokkaanse of Antilliaanse achtergrond zijn ercommunity kanalen met informatie over relaties en seksualiteit:

  • Aanvulling informatie over anticonceptie op Maroc.nl, Geentaboes.Marokko.nl, Geentaboes.Hababam.nl en LoveNsex binnen Kitatin.com.
  • Uitbreiding met ervaringsverhalen over anticonceptiekeuze en -gebruik, met links naar tienermoeders.nl en zwangerwatnu.nl.

Gewoon over alle anticonceptiemiddelen, dat zou wel goed zijn, want meiden weten niet dat er andere dingen zijn. Als je dat niet verteld wordt en vanuit je ouders ook niet, dan leer je niet anders kennen eigenlijk. Dus dat is wat ik heb gemist, zodat ik zelf dan een keuze daaruit had gemaakt.

 

4. Ondersteuning van professionals en versterking van gemeentelijk beleid

Professionals in de eerstelijnszorg spelen een cruciale rol in de anticonceptiecounseling, keuzehulp en abortushulpverlening. Ook zj hebben een rol in de preventie van ongewenste zwangerschap en/of (herhaalde) abortus. 

  • E-learning modules en workshops voor professionals over passende anticonceptie keuze, keuzehulp en besluitvorming bij onbedoelde zwangerschap in 2017 (Digitale Leerweken Soa Aids Nederland).
  • Workshop gespreksvoering bij onbedoelde zwangerschap voor verloskundigen en abortusverpleegkundigen (fiom.nl).
  • Informatie en tools over anticonceptie, uitstel kinderwens en jong ouderschap voor eerstelijnszorg (fiom.nl en seksindepraktijk.nl).

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor lokaal beleid. Er zijn 4 regio’s geselecteerd waar tienermoederschap of onbedoelde zwangerschap verhoudingsgewijs meer voorkomt dan in andere regio’s. Samen met lokale partners krijgt lokaal beleid een extra impuls.

  • Regionale ondersteuning lokaal beleid preventie tienerzwangerschap in 4 regio’s en ophalen good practices.

De activiteiten binnen dit programma worden afgestemd met programma Jooz (taskforce JSO en Siriz).

Ik wil gewoon niet die tienermoeder worden die op het schoolplein staat, weet je, in haar trainingspak en die over tien jaar nog steeds op dat schoolplein staat en wat heb je gedaan in je leven? Ja, niks, weet je. Dus ja, dat heeft best wel veel invloed op mij gehad.

Meer informatie